ەل بىرلىگىن قاشاندا تىرشىلىكتىڭ تەمىرقازىعىنا بالاپ كەلگەن ەگەمەندى قازاقستانىمىزدىڭ ارقاشاندا مارتەبەسى بيىكتەپ, كيەلى ۇلى دالا ەلىن مەكەن ەتكەن ۇلت پەن ۇلىس تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا ايرانداي ۇيىعان تاتۋلىقتىڭ ارقاسىندا تولاعاي تابىستارمەن كەلىپ وتىر.
«تالاي جىلدار جىلجىپ ءوتىپ
قويىنىنا جالعاسقان,
زامان-عاسىر شەجىرەسىڭ, باي داستان»,
– دەپ اقيىق اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆا اپامىز جىرلاعان تاريح قويناۋىندا وزىندىك ورنى بار قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرى اتا-بابادان قالعان ەرلىك پەن ءورلىكتىڭ, سالت-ءداستۇر مەن ۇرپاق ساباقتاستىعىنىڭ, ەڭ باستىسى – حالقىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى – ەتونوسارالىق بىرلىك پەن ازاماتتىق تۇراقتىلىقتان تۇرسا كەرەك.
توسكەيدە مالى, توسەكتە باسى قوسىلعان ۇيعىر اعايىن مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت توڭىرەگىندە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ, اتا زاڭىمىز بەرگەن تەڭ قۇقىق پەن تەڭ مۇمكىندىكتىڭ ارقاسىندا ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي باقىتتى ءومىر كەشۋدە. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ اتالىق قامقورلىعى, مەيىرىمى كۇننىڭ شۋاعىنداي بارلىعىمىزدى تەڭ قامتىپ وتىرعانىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە ۇيعىر اعايىن قولىن قالاي سوزسا, سولاي جەتەتىن بايلىققا دا, بارلىققا دا كەنەلىپ وتىر.
ەلباسىمىزدىڭ تاعدىرشەشتى كەزەڭ, كەلە جاتقان كۇردەلى كەزەڭ ءبىز ءۇشىن ەڭسەرۋ كەزەڭى بولادى. ءبىز جاڭا جاھاندىق داعدارىستى ءمىندەتتى تۇردە جەڭەمىز. بۇل ءۇشىن بىزدە ءبىرتۇتاس ەرىك-جىگەر, حالىق بىرلىگىنىڭ بەرىك ءداستۇرلەرى بار, دەپ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ايتقانى, ونى بارلىعىمىز ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي جۇمىلىپ, ءار ازاماتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرگەندە ەڭسەرەتىنىمىز بەلگىلى. كوكتەمگە سالىم ءوتكەن پارلامەنت ءماجىلىسى جانە جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار سايلاۋلارىندا ءبىز ءبىرتۇتاس ەل, ءبىر وتاننىڭ بالاسى ەكەنىمىزدى دالەلدەدىك. سايلاۋ ناۋقانىنا قاتىسۋ بەلسەندىلىگىنىڭ جوعارى بولۋىنىڭ ءوزى – ءار ازاماتتىڭ ءوزىنىڭ ازاماتتىق پارىزىن ورىنداپ, ەل كەلەشەگى, ۇرپاق بولاشاعى ءۇشىن بەلسەنە كۇرەسە الاتىنىن دالەلدەدى ەمەس پە؟! بۇل ءبىزدىڭ ەڭ قىمبات بايلىعىمىز – بىرلىگىمىزدى تاعى دا ءبىر رەت پاش ەتىپ وتىر.
قازاقستان حالقى اسسامبلەيا تاراپىنان سايلانعان 9 پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ءار ەتنوس وكىلى بولعانىمەن, مۇددە دە, ماقسات تا ءبىر – ەل بىرلىگىنە ەڭبەك ەتۋ. مىسالى, الدىڭعى ەكى شاقىرىلىمدا ۇيعىر وكىلى م.احماديەۆ دەپۋتات بولسا, بيىل ش.نۋرۋموۆ سايلانىپ وتىرعانىنىڭ ءوزى قازاقستانداعى ۇيعىرلارعا كورسەتىلگەن زور سەنىم, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك.
ەڭبەكقور ۇيعىرلار ەلباسىنىڭ قامقورلىعىن جوعارى باعالايدى, قاشاندا قازاق حالقىنا ريزا, العىسى شەكسىز. سەبەبى, بىزدە وزگە وتان جوق, ءبىر-اق وتانىمىز بار – ول ءبىزدىڭ ەگەمەن قازاقستانىمىز. ماڭگىلىك ەل بولۋدىڭ نۇرلى جولىندا وركەنيەتتى ەلىمىزدىڭ گۇلدەنۋىنە, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن بۇدان دا ءارى قوسىپ, ءۇلكەن شاڭىراقتىڭ استىندا ءبىر انانىڭ بالاسىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي ەڭبەك ەتۋدە.
وبلىستىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگى الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىمەن, جەرگىلىكتى بيلىك جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىمەن, ساياسي پارتيالارمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس جانە جاستار ورتالىقتارىمەن تىعىز بايلانىستا, مەموراندۋم نەگىزىندە جۇمىس جاسايدى. اۋداندىق, قالالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن «كەلىسە پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەندەي, جوسپارلى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى.
رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىگى جوسپارلى وتكىزەتىن جۇمىستاردىڭ ۇيلەستىرۋشىسى عانا ەمەس, باسقارما مۇشەلەرى وزدەرى قاتىسىپ, ەلباسى ايتقانداي, ءار اۋىلعا, ءار تۇرعىنعا ەلىمىزدىڭ ساياساتىن, ۇستانعان باعىتىن, جەتىستىكتەرىن جەتكىزۋدە بىرىگە جۇمىس جاساۋ ۇستىندە. ءار ەتنومادەني بىرلەستىك ءوز جارعىلارى نەگىزىندە جۇمىس جۇرگىزەدى. الماتى وبلىسىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – جىلدا ءاربىر ەتنومادەني بىرلەستىك جاساعان جوبالار نەگىزىندە وبلىس اكىمى تاراپىنان گرانتتار الىپ, سول قارجى كومەگىمەن كوپتەگەن شارالار وتكىزۋگە مۇمكىندىكتەرى بار.
ەكىنشىدەن, بىزدە «بولىنگەندى ءبورى جەيدى» دەمەكشى, ءبولىنۋ جوق, قاي ەتنومادەني ءبىرلەستىك تە ءىس-شارا وتكىزسە, بارلىعىمىز ءبىردەي قاتىسامىز. تەك سوڭعى جىلداردى الساق, الماتى وبلىستىق ەتنومادەني ءبىرلەستىگى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندەگى تانىمال ءار سالاداعى, ءار ۇلت وكىلدەرىنىڭ عىلىم دوكتورلارىن, وقىمىستىلارىن قاتىستىرىپ, «عىلىمنىڭ دامۋى – قازاقستاننىڭ دامۋى» اتتى عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا, «مەنىڭ ەڭبەگىم – ەلىمە» اتتى وبلىستىق كاسىپكەرلەر اكتسياسىن وتكىزىپ, «قايىرىمدىلىق كەرۋەنى» اتتى ءىس-شارالاردى وبلىس ورتالىعىنداعى «اينالايىن» بالالار ۇيىندە, قاراتال اۋدانىنىڭ بالالار ءۇيىندە, تەكەلى قالاسىنىڭ قارتتار ۇيىندە, پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ بالالار ۇيلەرىندە وتكىزىپ, وبلىستىق حالىق انسامبلدەرى مەن جاستار تەاترى قويىلىمدارىن تارتۋ ەتىپ, كاسىپكەرلەر دەمەۋىمەن تەلەديدارلار, كىتاپتار, ءارتۇرلى تەحنيكا قۇرالدارى تابىستالدى. «دوستىقتا جوق شەكارا», «ءداستۇر مەن مادەنيەت – ۇلتتىڭ گەنەتيكالىق كودى», «الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 2020 جىلدارعا دەيىنگى دامۋ تۇجىرىمداماسى» اتتى تاقىرىپتارمەن ۇجىم, مەكەمەلەردە ءارتۇرلى پىشىمدەگى ءىس-شارالاردىڭ وتكىزىلىپ وتىرۋى – ەرلىك پەن ەلدىككە ۇندەيتىن يگى داستۇرلەرىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ, تاربيەنىڭ تالبەسىگى – وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ۇرپاق بويىنا ءسىڭىرۋ سياقتى يگى, يماندى شارالار بولىپ تابىلادى.
الدىمىزداعى الار اسۋىمىز بەلگىلەنگەن جىلدار – قازاقستاننىڭ ءححى عاسىرداعى تاعدىر-تالايى قانداي بولاتىنىن ايقىندايتىن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ, ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ بەرىكتىگىمىز سىنعا تۇسەتىن كەزەڭ. بارشامىزدى ەلدى جاڭارتۋ ورايىنداعى اۋقىمدى جۇمىس كۇتىپ تۇر. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – بىرلىگىمىزدى ساقتاۋ, ەگەمەندىكتى نىعايتۋ جانە ۇلتتىڭ بولاشاققا بارار جولىن باتىل اشۋ. ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, مەملەكەتتىك قىزمەتتە مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت وكىلدەرىنەن كەيىنگى ورىندا ۇيعىر وكىلدەرى كوپ قىزمەت اتقارادى ەكەن. بۇل دەگەنىمىز – تەڭدىك, اشىقتىلىق, جاريالىمدىلىق, ياعني اتا زاڭىمىز بەرگەن قۇقىقتى اركىم ەركىن پايدالانىپ وتىرعانىنىڭ ناقتى كورىنىسى.
ەكونوميكانىڭ, الەۋمەتتىك سالالاردىڭ دامۋىنا ءبىزدىڭ ەتنوس وكىلدەرى, اۋدان, قالا, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني ورتالىقتارى دا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. ەكونوميكانى دامىتۋدا, ينۆەستيتسيا تارتۋدا, عىلىم مەن ءبىلىم, مادەنيەت سالالارىندا يننوۆاتسيالىق جاڭا جوبالار جاساۋدا دا ءبىرشاما ءۇردىس بار. قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قايىرىمدىلىق اكتسيالارىن وتكىزۋ, مادەنيەت, ءبىلىم بەرۋ سالالارىندا ماماندار دايارلاۋ, ينكليۋزيۆتى وقىتۋ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا اعا ۇرپاق وكىلدەرىنەن ر.توحتاحۋنوۆ, ش.ۋماروۆ, ە.ۋشۋروۆ, ج.ريزايدينوۆ, ر.ايساەۆ, ز.كۋپاموۆ, ا.زۋلياروۆ, ت.ابدۋلسەمياتوۆ, م.يسلاموۆ, ا.رايدينوۆا, ق.شاماحۋنوۆ, ر.نيازوۆا, س.سايتوۆا, ت.ب. اتاۋعا بولادى.
جاستار تاراپىنان دا وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ز.كۋزيەۆ پانفيلوۆ اۋدانىندا جاڭا كاسىپورىن اشىپ, اۋدان, وبلىس ەكونوميكاسىنا وزىندىك ۇلەس قوسسا, ايەل ازاماتتاردان س.يزيموۆا, س.سايتوۆا, ر.مانليكوۆا, ر.يزيموۆا ءوز ەڭبەكتەرىمەن كوپكە ۇلگى بولا بىلۋدە. ءار اۋداندا, اۋىلدا ءوز كاسىپورنىن اشىپ, قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقانداردىڭ سانى كۇن سايىن ارتۋدا. ويتكەنى, ءبىزدىڭ وتانىمىز قازاقستاندا بارلىق جاعداي جاسالعان. تەك جالقاۋلانباي, ەلىڭنىڭ ەرتەڭىنە جۇمىس جاسايتىن تالاپ, العا قويعان ماقسات, ورىنداۋشىلىق جاۋاپكەرشىلىك بولسا بولدى.
ءبىزدىڭ كوشباسشىمىز بىرەۋ – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ. ءبىزدىڭ ءبىر عانا ورتاق ۇلى بولاشاعىمىز بار, ءبىزدىڭ جەڭىسىمىز دە ورتاق. كوپەتنوستى مەملەكەت رەتىندە قازاقستان ءوزىنىڭ بۇل ەرەكشەلىگىن ارتىقشىلىق رەتىندە پايدالاناتىن بولادى. قولعا الىنىپ وتىرعان رەفورمالار ۇلتتىڭ بىرتەكتىلىگى مەن ءبىرلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان, مۇنىڭ ءوزى, ءتۇپتەپ كەلگەندە, بارشا قازاقستاندىقتاردى توپتاستىرۋعا جانە بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلتتى قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءبىز, قازاقستاندىقتار – ءبىرتۇتاس حالىقپىز! «ماڭگىلىك ەل» – ءبىزدىڭ جالپىقازاقستاندىق ءۇيىمىزدىڭ ۇلتتىق يدەياسى, ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ ارمانى. بارلىق قازاقستاندىقتاردى بىرىكتىرەتىن جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ ىرگەتاسىن قۇرايتىن باستى قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ جولىندا ءبىزدىڭ ەتنومادەني بىرلەستىگىمىز دە وزىندىك ءىز قالدىرىپ, ەڭبەك ەتۋدەن ايانبايدى.
ءاسيا احمەتوۆا,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى,
الماتى وبلىستىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى
تالدىقورعان